Физәлия Дәүләтгәрәева хикәя генә түгел, шигырьләр остасы да

Физәлия Дәүләтгәрәева хикәя генә түгел,  шигырьләр остасы да
Физәлия Габдулхай кызы Дәүләтгәрәева (Пушкарева) 1962 елда Башкортстанның Борай районы, Абдрәшбаш авылында туа. 1979 елда Борай икенче санлы урта мәктәбен тәмамлагач, Свердловск шәһәренә барып урнаша. Хезмәт юлын Свердловскның камвольный комбинатында җеп ураучы булып башлый. 1986 елда текстиль һәм җиңел промышленность техникумын бетерә. Җиңел промышленность училищесында мастер-өйрәтүче булып бераз эшләгәч, хезмәт юлын ЗАГС та инспектор булып дәвам итә. Шулай ук секретарь-машинистка, кибеттә сатучы, контролер КПП булып эшләргә туры килә аңа. Ике улы бар. Әлеге вакытта иҗади ялда.

***

Җилфер-җилфер җилләр исеп үтте.

Әллә исә туган яклардан?

Бер өн ишеткәндәй булдым кинәт.

Әллә килде бала чаклардан?

“Кайт”, — дияме кемдер… Кайтмас чакка

Юллар эзләп күңел саташа.

Салават күпере әллә инде

Туган өйгә барып тоташа?

Тамчылаган болыт туган җирнең

Дымын әллә җыеп килгәнме?

Шул тамчылар белән авылкаем,

Сәләм тапшыр аңа, дигәнме?

Шул ук Кояш инде. Үскәндәге.

Нурларыннан сукмак үрәм дә,

Балачакка кайтып күңелемдә,

Чабып йөрим яшел чирәмдә...

***

Бар күзләр дә күрмәс матурлыкны
Рәссам күрә нинди күз белән?!
Ул пумала белән язганнарны
Яза белсәм икән сүз белән!

… Кышкы авыл. Түбәләргә йортлар
Аксыл боҗра элгән төтеннән.
Элмәк-элмәк төтен эри бара
Әкрен генә авыл өстеннән.

Эңгер-меңгер мизгел ак карларга
Сала бара зәңгәр буявын.
Көндез җемелдәгән көмеш юрган
Янмый инде, алып күз явын.

Җил уйнаклап үтә, итәгенә
Наян кар бөртеген ияртеп.
Бер як чите китек ай калыккан,
Йолдыз балаларын уятып.

Кар мендәрләренә чумган йортлар
Күзләренә якты кабыза.
Авыл халкы җылы мич янында
Самавырдан чәен агыза.

… Кемнең генә нечкә күңеленә
Кагылмый бу кышның мизгеле?
Рәссам пумалаларына җан өрсә ул,
Бер шигъри җан туа шикелле.


***

Олыгаям инде, дия акыл.
Күңел әйтә, юк, ди, иртәрәк.
Ашыктырма әле вакытларны,
Тынычлан, ди. Сиңа ни кирәк?

Гомер үтә инде, дия акыл.
Исәр күңел һаман карыша.
Миңа әле унҗиде генә, ди.
Акыл белән һаман ярыша.

Акылыңа утыр, дия акыл.
Күңел әйтә, тик бер яшимен.
Акыл белән күңел ярышалар.
Бәхәсләшсен, ә мин дәшмимен.

***

ҮЗЕМӘ БЕР КИҢӘШ

Бәхетең юк кебек тоелганда,
Әллә кайдан аны эзләмә.
Күрә-тоя белми яныңдагын,
Язмышыңа елап тезләнмә.

Бүгенге бу тормышыңны, бәлки,
Саный кемдер олы бәхеткә.
(Авырлыкка кеше түзә диләр.
Чыдый алмый кеше рәхәткә).

Юк дисеңме, сиңа караганда
Мең кат авыррак яшәгән?
Ә шулай да көтә-түзә белгән,
Язмышына каршы дәшмәгән?

Кыен чаклар булмый тормыйдыр ул.
Мәңгегә дип килми авырлык.
Түземлегең кайчак бетә калса,
Ходаеңнан сора сабырлык.


***

Үтә күренмәле дә ул стакан,
Төбе генә аның караңгы.
Сай булса да кәсә, кеше тоймый
Чоңгылларга төшеп барганны.

Шуып төшүләре җиңелдер дә
Хәмер тулы шешә төбенә.
Төшеп баткан затлар күптер дә ул,
Өскә генә кире кем менә?

Һәләкәт сәбәбе, кайгы-хәсрәт...
Яманлыкның туры сукмагы...
И, ходаем, шул юлга борылсам,
Әзер булсын миңа тукмагың.


***

Сөйми җаным акланырга
Бер сәбәпсез.
Сөймим, юктан гаепләсә
Бер гадәтсез.

Сөймим, йөрәгемдә артык
Төпченгәнне.
Сөймим, кыерсытса берәү
Көчсезләрне.

Сөймим, берәү сүзен биреп
Үтәмәсә.
Сөймим, берәү серләремне
Күтәрмәсә.

Сөймим күзгә туры карап
Алдаганны.
Сөймим урынсызга гына
Зарланганны.

Сөймим ялган, нахак, гайбәт
Сөйләгәнне.
Сөймим ашны ташлар белән
Түләгәнне.

Сөймим шома битлек киеп
Йөргәннәрне.
Сөймим үзен әүлиядәй
Күргәннәрне.

Сөймим үзен әллә кемгә
Санаганны.
Сөймим… сөймим… Сөяр нәрсә
Калмаганмы?


***

Үз хатаңны онытмаска кирәк,
Санаганда кеше гөнаһын.
Чит-ят гөнаһларны барлап кына,
Акламас бит сине илаһың.

Бар шундыйлар, үзен акка буяп,
Башкаларны буяй карага.
Чит хатаны аңлыйм дисәң, кирәк
Аның юлын яшәп карарга.

Барыбызга тик бер генә казый –
Гадел, дөрес, изге Илаһым.
Санама син кеше хаталарын,
Күбәймәсен дисәң гөнаһың.


***

Бирә тора Вакыт елларымны.
Ала тора кире үзенә.
Оча гына Вакыт җилләр кебек.
Эзен генә сала йөземә.

Гомер чиксез кебек тоелгандыр
Тормыш сукмагының башында.
Әле генә аңа баскан идем.
Инде картлык тора каршымда.

Гомер бөтен. Күпкә җитсен диеп,
Вакыт бүлә аны елларга.
Ашыгабыз. Әйтерсең дә, мөмкин
Азаккы бер җиргә соңларга.

Кисәкләрдән җыя бара Вакыт
Олы-бөтен гомер көзгемне.
Көзгедәге кебек кенә күрәм
Ялт-йолт үткән һәрбер мизгелне.


***

Юеш эзен сылый-сылый җиргә,
Көзләр килде тагын кунакка.
Бетмәс төсле тоелса да яңгыр,
Көзләр дә бит килми озакка.

Исеп үтәр өчен килә җилләр.
Болыт килә явып китәргә.
Моңсулансаң, моңсуланмасаң да,
Гомер килә берчак үтәргә.

Вакыт әйләнешен кем тыялган?
Кемгә генә вакыт буйсынган?
Күпме тарткалама, өлешеңә
Гомер буе дигән буй сыйган.

Җилле, салкын, юеш көзгә карап,
Бетмәсен дим, күңел, түземең.
Ашыктырма вакытларны. Бу бит –
Берсе санлы гына көзеңнең.


***

Таулар арасыннан юл ярырмын,
Чакырсаң син, әгәр, кил диеп.
Таулар яңгыратып кычкырырмын,
Сөйгәнемне минем бел, диеп.

Диңгезләрне диңгез итеп күрмәм,
Мин йөзәрмен синең каршыңа.
Белә генә калсам, күрә калсам,
Сөйгән кешем миңа ашыга.

Болытларны канат итеп киеп,
Мин очармын синең тарафка.
Шуны гына белү генә кирәк миңа,
Сөйгәнем дә мине ярата.


***

Бер кайтырмын кебек әле Җиргә
Иксез-чиксез зәңгәр Җиһаннан.
Карап китәр, белер өчен, дөнья
Үзгәрдеме соң мин туганнан?

Бер кайтырмын кебек әле Җиргә,
Яки күзәтермен Җиһаннан.
Белер өчен, мин югалу белән,
Бу дөньяда ниләр югалган?


***

Берәр җирне бәреп авырттырсаң,
Кечкәй чакта әнкәй “өффф!” итә.
Сөю тулы әнкәй сулышыннан
Авыртуы аның тиз бетә!

Тормыш тукмап дөмбәсләгән чакта
Бик авырта калса йөрәгең,
Искә төшерәсең шул мизгелдә
“Өффф!” итәрлек әнкәй кирәген.


***

Тели калсам сиңа ихлас теләк,
Рәхәт тормыш кына теләмәм.
Бу бит охшар әкияткә генә.
Ялган сүзләр сиңа сөйләмәм.

Бик тә җиңел генә, рәхәт кенә
Яшәгәне бар соң кемнәрнең?
Авырлыкны, кыенлыкны сиңа
Җиңә белергә мин теләрмен.


ШУЛАЙ ДА БУЛА УЛ

Шулай да була ул. Пар дигәнең
Аска гына сөйри гер кебек.
Сула берәү, шиңә, корый бара,
Гер бастырып куйган гөл кебек.

Шулай да була ул. Сулган чәчәк
Берәү тию белән яңара.
Кибеп, корып беткән бөреләре
Берәү кулларында гөл яра.


***

Бу дөньяда барсын табып була.
Байлык-шөһрәт, бик күп башканы...
Тик анасын юглтканның гына
Эзләп-эзләп юктыр тапканы.


КАМЫР КУЯ ӘНКӘЕМ

Биш баласын көтеп ала әнкәй
Мәктәпләрдә дәрес бетүгә.
Бәбкәйләрем ач булмасын диеп,
Камыр куя әнкәй ипигә.

Калҗа-калҗа ит пешерә әнкәй.
Аш исләре чыккан почмакка.
Тел йотарлык булсын ашым диеп,
Камыр баса әнкәй токмачка.

Бәйрәм көне. Кунакка йөрелә
Күрше-туган, таныш-белешкә.
Таң әтәчләреннән алда торып,
Камыр куя әнкәй бәлешкә.

… Читтә инде күптән балалары.
Кызы чыккан кайтыр сукмакка.
Ишек-тәрәзәдән күзен алмый,
Камыр куя әнкәй коймакка.


БУЛМЫЙ ШУЛ УЛ АЛАЙ

Булмый шул ул алай, булмый шул ул.
Барлык гашыйклар да кавышмый.
Чәчне чәчкә язмыш бәйләсә дә,
Кемнәр әйтер, язмыш ялгышмый?

Юктыр димә, үз оясы булып,
Сөеп яши башка бүтәнне.
Читтән бик бәхетле күренсә дә,
Парлы-парлы ялгыз беткәнме?

Күрми үтмәм димә, берсен-берсе
Гомерлеккә сөйгән парларны.
Бардыр да ул. Тик йөрәкләр генә
Тыңламый шул әйткән карарны.

Бер җавапсыз сорау өтә җанны.
Беркем шуңа җавап табышмый.
Шушы кыска гына гомердә дә
Барлык гашыйклар ник кавышмый?!

21 сентября 2015, 21:20
Автор: Сезнең Балтачлы
Просмотров: 2851
Версия для печати
Поделиться:

Комментарии:



Зарегистрируйтесь или войдите, чтобы оставить комментарий (сейчас комментариев: 1)

u218516314

Coach Outlet, http://www.coach-outlet.com.co/

UGG Outlet, http://www.ugg-outlet.us.com/

True Religion Outlet, http://www.truereligion-outlet.us.com/

Ray-Ban Sunglasses, http://www.ray-bansunglasses.com.co/

cheap uggs, http://www.cheapugg.us.com/

Kate Spade Outlet, http://www.katespadeoutlet.us.com/

Oakley Vault, http://www.oakley-vault.us.com/

Ugg Boots,Ugg Outlet, http://www.uggboots-outlet.com/

Christian Louboutin Outlet, http://www.outletchristianlouboutin.com/

Louis Vuitton Black Friday, http://www.louisvuitton-blackfriday.us.com/

KD 7 Shoes,Kevin Durant Shoes, http://www.kd7shoes.us.com/

Air Jordan Shoes,Nike Air Max UK, http://www.coolairshoes.co.uk/

Coach Outlet Stores Online, http://www.coachoutlet-storesonline.us.com/

Burberry Outlet, http://www.burberryoutlethandbags.us.com/

Louis Vuitton Handbags, http://www.louis-vuittonhandbags.us.com/

Red Bottom Heels Shoes, http://www.redbottomheels.us.com/

Ray Ban,Cheap Ray Ban Sunglasses, http://www.rayban.us.com/

Burberry Handbags, http://www.burberry-handbags.us.com/

Louis Vuitton Outlet Stores, http://www.louisvuittonoutletstores.us.org/

Louis Vuitton Outlet Stores, http://www.louisvuittonbags.us.org/

Burberry Outlet, http://www.burberryoutletstores.us.com/

Michael Kors Factory Outlet, http://www.michaelkorsfactoryonline.us.com/

Gucci Outlet,Gucci Shoes, http://www.guccioutletshoes.us.com/

Ray-Ban Sunglasses, http://www.ray-banglasses.us.com/

Oakley Sunglasses, http://www.oakleysunglassesin.us.com/

True Religion Outlet, http://www.truereligionoutlets.com.co/

Michael Kors Outlet, http://www.michaelkorsmkoutlet.us.com/

Celine Outlet,Celine Handbags, http://www.outletceline.com/

Cheap Oakley Sunglasses, http://www.oakleysunglassess.us.com/

Tiffany And Co, http://www.tiffanyandcos.us.com/

Ray-Ban,Cheap Ray Ban Sunglasses, http://www.ray-ban.us.com/

Coach Outlet, http://www.coachfactoryonlineoutlet.us.com/

Louis Vuitton Outlet, http://www.louis-vuittonoutlet.com/

Michael Kors Outlet, http://www.michaelkorsoutletmk.us.com/

Oakley Outlet, http://www.oakleyoutletstore.us.org/

Oakley Sunglasses, http://www.oakley-sunglasses.us.org/

Louboutin Shoes, http://www.christianlouboutin-shoes.us.com/

Coach Outlet, http://www.coach-outletfactorystore.us.com/

Roger Vivier Shoes, http://www.rogerviviershoes.us.com/

Louis Vuitton Outlet Stores, http://www.louisvuittonoutletstore.us.org/

UGG Outlet, http://www.uggbootsoutlet.us.com/

Michael Kors Outlet, http://www.michaelkorsoutlets.com.co/

Chanel Outlet, http://www.chanelhandbagsoutlet.us.com/

Coach Factory Outlet, http://www.coach-outletfactory.us.com/

Moncler Outlet, http://www.monclerjacketoutlets.us.com/

Louis Vuitton Outlet Stores, http://www.louisvuittonoutletstores.us.com/

UGG Black Friday, http://www.uggboots-blackfriday.com/

Michael Kors Store, http://www.michaelkorsstoresonline.us.com/

Coach Handbags Online Outlet, http://www.coachhandbagsonlineoutlet.us.com/

Gucci Outlet,Gucci Shoes, http://www.guccioutletonlinestore.com/

Michael Kors Outlet, http://www.outletmichaelkors.name/

Gucci Handbags, http://www.guccihandbags.name/

Oakley Outlet,Cheap Oakley Sunglasses, http://www.outletoakley.us.com/

Coach Outlet,Coach Factory Outlet, http://www.coach-outlet.net.co/

UGG Outlet,UGG Boots, http://www.uggoutlet.us.com/

Burberry Outlet, http://www.burberryoutletstore.us.com/ 27 октября 2015 в 19:01